Hasarlı yükte teslim belgesini asla rezervsiz imzalamayın. Rezervsiz imza, yükün iyi durumda teslim edildiği karinesini doğurur ve ispat yükü size geçer. İmzadan önce ne gördüyseniz CMR'ye yazın; geri kalan her şey telafi edilebilir, o imza edilemez.
Kamyon depoya giriyor. Depocu paletleri indiriyor, CMR'yi imzalıyor, şoför gidiyor. Bir saat sonra streç açılıyor ve iki kutunun ezildiği görülüyor.
Bu senaryoda tazminat alma şansınız ciddi biçimde düştü. Sebep hasarın kendisi değil - imzalanan o kâğıt.
Kargo hasar bildirimi bir evrak işi değil, bir yarış. Süreler kısa, kurallar taşıma moduna göre değişiyor ve kaçırılan her adım tazminatı doğrudan etkiliyor. İşte ilk 48 saatin altı adımı.
1. Teslim almadan önce rezerv koyun
En kritik adım bu ve en çok atlanan da bu. Gözle görülür hasar varsa CMR'nin 24. hanesine, konşimentoya ya da teslim tutanağına ne gördüğünüzü yazın. "Hasarlı" yetmez. Şöyle yazın:
"3 numaralı paletin sol köşesi ezik, dış koli yırtık, 2 koli deforme. Muhteva kontrol edilmedi."
Depo personelinizin bunu bilmesi gerekir. Şirket içinde tek sayfalık bir talimat hazırlayın: "Hasarlı görünen sevkiyatta imzadan önce şunu yaz."
2. Süreleri hemen not edin - moda göre değişiyor
| Taşıma modu | Sözleşme | Görünür hasar | Gizli hasar | Gecikme |
|---|---|---|---|---|
| Karayolu (uluslararası) | CMR | Teslimde rezerv | 7 gün (pazar ve tatiller hariç) | 21 gün |
| Denizyolu | Lahey-Visby | Teslimde ihbar | 3 gün | - |
| Havayolu | Montreal | Teslimde ihbar | 14 gün | 21 gün |
Dava açma süreleri ayrıca işler: CMR'de genel kural 1 yıl, denizyolunda 1 yıl, havayolunda 2 yıl.
Bu süreler taşıyıcıya karşı haklarınızla ilgili. Sigortacıya ihbar süresi ayrıdır ve poliçenizde yazar - çoğu poliçe "derhal" veya "en geç 5 gün" der. İkisini karıştırmayın, ikisini de kaçırmayın.
3. Fotoğraf çekin - ama doğru şekilde
Telefonla on kare çekmek yetmez. Sürveyör ve sigortacı şu sırayı arar: araç veya konteyner dıştan, plaka/konteyner numarası okunacak şekilde; mühür (seal) numarası kırılmadan önce yakın çekim; kapı açıkken ilk kare - istifleme düzeni görünsün; hasarlı parça yerinde, taşınmadan önce; hasarın yakın çekimi, yanında ölçek olacak bir cisimle; ambalaj, atmadan önce her açıdan.
Ambalajı saklayın. Yetersiz ambalaj ICC (A) dahil her klozda istisna - bkz. hangi klozda ne var - ve ambalaj sizi haklı çıkaracak tek delil olabilir. Sürveyör gelmeden malı yerinden oynatmayın.
4. Sürveyör çağırın
Belirli tutarın üzerindeki hasarlarda bağımsız eksper raporu neredeyse zorunludur. Sigortacınızı arayın ve onların atadığı sürveyörü isteyin - kendi bulduğunuz eksperin raporu her zaman kabul görmez. İdeal olan müşterek sürvey: sigortacının eksperi, taşıyıcının temsilcisi ve sizin temsilciniz aynı anda orada olur; taşıyıcı sonradan "biz görmedik" diyemez. Sürveyör gelene kadar hasarlı malı satmayın, imha etmeyin, tamir ettirmeyin.
5. Taşıyıcıya yazılı ihbar gönderin
Telefon görüşmesi ihbar sayılmaz. Süre içinde yazılı bildirim yapın - e-posta kabul edilir, teyit alın. İhbarda: sevkiyat referansı (CMR/konşimento/AWB no), teslim tarihi ve yeri, hasarın tanımı ve tahmini tutarı, rezerv kaydının kopyası, fotoğraflar ve "tüm hak ve talep haklarımız saklıdır" cümlesi.
Taşıyıcının sorumluluğu sınırlıdır: CMR'de kilogram başına 8,33 SDR, denizyolunda koli başına 666,67 SDR veya kg başına 2 SDR (yüksek olanı), havayolunda 2024 revizyonuyla kg başına 26,63 SDR. Bu genellikle malın değerinin çok altındadır; asıl tazminat sigortadan gelir. Ama taşıyıcıya ihbar yapılmazsa sigortacı rücu hakkını kaybettiği için ödemeyi reddedebilir. İkisini birlikte yürütün.
6. Dosyayı tek klasörde toplayın
Poliçe ve sigorta sertifikası; ticari fatura ve çeki listesi; konşimento/CMR/AWB - rezerv kaydıyla; fotoğraflar; sürveyör raporu; taşıyıcıya ihbar ve varsa cevabı; hasar tutarını gösteren belge (onarım teklifi, ikame faturası veya iskonto belgesi). Dağınık dosya süreci uzatır.
Müşterek avarya bildirilmişse durum farklı
Gemi kazasında armatör müşterek avarya ilan ettiyse, kendi yükünüz hiç zarar görmemiş olsa bile katılım payı ödemeniz istenir ve teminat verilmeden yük bırakılmaz: average bond + sigortacınızdan average guarantee. Gecikirse yük limanda bekler ve demuraj yazar. Müşterek avarya duyduğunuz an sigortacınızı arayın.
Sık yapılan üç hata
"Sonra hallederiz" demek. Süreler yasal, uzatılmıyor; 7 günlük CMR süresi 8. günde işlemez. Hasarlı malı hemen elden çıkarmak. Kurtarma değeri (salvage) tazminattan düşülür ve bu değeri sürveyör belirler; siz satarsanız sigortacı kendi rakamını uygular. Sadece sigortacıya bildirim yapmak. Taşıyıcıya ihbar yoksa sigortacının rücu hakkı zayıflar; faturası size çıkabilir.
Sonuç
Süreç sizin lehinize işlemiyor: süreler kısa, ispat yükü hızla size geçiyor ve en kritik adım ilk dakikada atılıyor. Aklınızda tek şey kalacaksa: rezervsiz imza atmayın.
Sevkiyat belgelerinizi tek yerde tutmak, hasar anında dosyayı dakikalar içinde toplamayı kolaylaştırır. LogiFindex Document Studio ile CMR, fatura ve çeki listesi aynı sevkiyat dosyasında durur.
*Yukarıdaki süreler ve sorumluluk sınırları uluslararası sözleşmelerin genel çerçevesini yansıtır; somut olayda uygulanacak sözleşme ve mahkeme yetkisi sonucu değiştirebilir. Ciddi tutarlı hasarlarda hukuk danışmanınıza başvurun.*