Hürmüz Boğazı 28 Şubat 2026’dan beri ticari gemilere fiilen kapalı. Körfez’e ihracat yapan bir Türk firmasının bugün dört gerçekçi seçeneği var: Kızıldeniz’deki Suudi limanlarına deniz artı kara köprüsü, Hürmüz’ün dışında kalan BAE ve Umman limanlarına deniz, Suriye-Ürdün üzerinden karayolu ve Irak üzerinden karayolu. Doğru seçim yükünüzün türüne, aciliyetine ve sigorta kapsamınıza bağlı.
Siparişiniz hazır. Konteyner için hattı aradınız ve "Körfez’e yeni yük almıyoruz" cevabını aldınız.
Yalnız değilsiniz. TİM verilerine göre Körfez’e ihracat yılın ilk 7 ayında yüzde 21 geriledi; en sert düşüş BAE ve Irak’ta yaşandı.
Ama yük akmaya devam ediyor, sadece farklı yollardan. Bu yazıda o yolları, risklerini ve göndermeden önce kontrol etmeniz gereken 7 maddeyi bulacaksınız.
Körfez Lojistiğinde Şu An Durum Ne? (11 Eylül 2026)
- Hürmüz Boğazı: fiilen kapalı. 30 Ağustos’ta yalnızca 6 gemi geçti; normalde günde yaklaşık 85 geçiş olur. Geçişi imkânsız kılan büyük ölçüde savaş riski sigortasının maliyeti.
- Jebel Ali: liman çalışıyor ama gemi trafiği çok düşük, sahalarda bekleyen konteynerler var.
- Büyük konteyner hatları: MSC, Maersk, CMA CGM ve Hapag-Lloyd Hürmüz geçişlerini askıya aldı, bölgeye yeni rezervasyonları durdurdu.
- Karayolu: Cilvegözü ve Akçakale kapılarından Irak, Kuveyt, Lübnan, Suudi Arabistan ve Ürdün’e transit ticaret yapılıyor. 12 Ağustos’ta tek günde 398 tır Suudi rotasına transit geçti.
- Yakıt: gemi ve jet yakıtı savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 60 pahalı. Bu, navlun tekliflerindeki yakıt ek ücretlerinin (BAF) yüksek kalması demek.
Körfez’e İhracatta 4 Rotanın Karşılaştırması
| Rota | Güzergâh | Ne zaman mantıklı? | Başlıca risk |
|---|---|---|---|
| 1. Deniz + Suudi kara köprüsü | Mersin/İskenderun - Süveyş - Cidde veya King Abdullah - karayoluyla Suudi doğu kıyısı / BAE | Konteyner hacmi, dayanıklı yük | Çift elleçleme, aktarma limanında bekleme |
| 2. Deniz: Hürmüz dışı limanlar | Süveyş - Kızıldeniz - Babülmendep - Khor Fakkan, Fujairah veya Sohar | BAE ve Umman teslimatları | Babülmendep geçişinde savaş riski primi, liman sıkışıklığı |
| 3. Karayolu: Suriye-Ürdün | Cilvegözü/Akçakale - Suriye - Ürdün - Suudi Arabistan - Körfez | Kapıdan kapıya, orta aciliyet | Sınırda uzun kuyruk, kara ayağında savaş riski kapsamı |
| 4. Karayolu: Irak | Habur - Irak - Kuveyt / Suudi Arabistan | Irak, Kuveyt ve Kuzey Körfez teslimatları | Güvenlik, sınır bekleme süreleri |
1. Deniz + Suudi kara köprüsü: Hürmüz’e hiç girmeden
Yük Süveyş’ten geçip Kızıldeniz’in kuzeyindeki Cidde veya King Abdullah limanına iner. Oradan tırla Suudi Arabistan’ı boydan boya geçer. Gerekirse doğu kıyısından feeder gemiyle Dubai veya Abu Dabi’ye aktarılır. MSC tam da bu modeli kurdu.
Bu rotada Hürmüz de Babülmendep de yok. Cidde’nin bağlantısallığı son çeyrekte yüzde 15’e yakın arttı, yani sefer bulmak eskisinden kolay. Dezavantaj: yük iki kez elleçleniyor ve aktarma limanında serbest süreyi (free time) aşarsanız demuraj riski doğuyor.
2. Deniz: Hürmüz’ün dışında kalan limanlar
BAE’nin doğu kıyısındaki Khor Fakkan ve Fujairah ile Umman’daki Sohar, Hürmüz’ün dışında, Umman Körfezi’nde yer alıyor. Khor Fakkan’ın bağlantısallığı bir çeyrekte yüzde 189 arttı; Fujairah yeniden konteyner listelerine girdi.
Ama Akdeniz’den buraya ulaşmak için Kızıldeniz’in güney çıkışı olan Babülmendep’ten geçmek gerekiyor. Dezavantaj: bu geçiş savaş riski primine tabi. Yönlendirilen yükler aynı limanlarda toplandıkça sıkışıklık yeniden artabilir; rezervasyondan önce liman durumunu teyit edin.
3. Karayolu: Suriye-Ürdün hattı
Nisan 2026’dan beri Suudi Arabistan, Türk tır şoförlerine 15 günlük transit vize veriyor. Bu karar kara koridorunu gerçekten açtı. Cilvegözü’nden günlük giriş-çıkış yapan araç sayısı 1.500’e yaklaştı.
Dezavantaj: kapasite talebe yetişmiyor. 22 Ağustos’ta Cilvegözü’nde tır kuyruğu 5 kilometreyi aştı ve bekleme yer yer 24 saati buldu; ana sebep Suriye tarafındaki Bab el-Hava geçişinin yavaşlığı. Talep patlaması fiyatlara da yansıdı: Gaziantepli halı ihracatçıları Körfez’e tır navlununun 8-9 bin dolara dayandığını bildirdi.
4. Karayolu: Irak hattı
Habur ve Silopi üzerinden Irak’a, oradan Kuveyt’e ve diğer Körfez ülkelerine transit ticaret başladı. Ticaret Bakanlığı’na göre bu hattaki tır sayısı her ay artıyor. Irak’ın TIR karnesi sistemine katılması, transitin önünü açan kritik adımdı.
Dezavantaj: güvenlik riski ve sınır bekleme süreleri değişken. Irak pazarının kendisi de savaştan en çok etkilenen pazarlardan biri.
Hava kargo ne durumda? Savaşın ilk haftalarında bölge hava sahalarının kapanmasıyla kapasite neredeyse durdu. Hava yolu yalnızca acil ve yüksek değerli yükler için mantıklı; güncel kapasiteyi rezervasyon öncesi mutlaka teyit edin.
Sigorta: Standart Poliçeniz Savaşı Kapsamıyor
Bu, en çok atlanan ve en pahalıya patlayan nokta.
ICC A, B ve C klozlarının üçü de savaş ve grev risklerini kapsam dışı bırakır. Bu riskler için ayrıca Enstitü Savaş Klozları (Institute War Clauses - Cargo) ve Enstitü Grev Klozları (Institute Strikes Clauses - Cargo) eklenmesi gerekir. Hangi klozun neyi kapsadığını ICC A, B, C rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Kritik detay şu: savaş klozu genellikle yalnızca yük gemi (veya uçak) üzerindeyken geçerlidir. Kara ayağındaki savaş riski standart piyasada çoğunlukla teminat altına alınmaz. Suriye veya Irak üzerinden karayoluyla gönderiyorsanız sigortacınıza açıkça sorun: "Kara ayağında savaş ve siyasi risk teminatım var mı?" Cevabı yazılı alın.
Incoterm’e de bakın. FOB, CFR veya CIF ile satarsanız risk, yük Türkiye’de gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. DAP veya DDP ile satarsanız yol boyunca risk sizde kalır. Bu dönemde bu farkı bilerek seçin.
Körfez’e Göndermeden Önce 7 Kontrol
- Savaş riski ek ücretini yazılı isteyin. Savaşın başında bazı hatlar Orta Doğu yüklerinde konteyner başına 2.000-3.000 dolar ek ücret uyguladı. Bu kalem pazarlıkla değil, rota seçimiyle yönetilir. Tüm ek kalemler için navlun ek masrafları rehberimize bakın.
- Güzergâhı sözleşmeye yazın. Taşıyıcı rotayı değiştirirse ek maliyeti kimin karşılayacağını baştan netleştirin.
- Incoterm’i yeniden değerlendirin. Risk devri noktası artık sadece hukuki bir detay değil.
- Savaş ve grev klozlarını ekletin. Kara ayağının kapsamını ayrıca sorun.
- Evrak tutarlılığını kontrol edin. Faturadaki kap sayısıyla çeki listesindeki kap sayısı uyuşmazsa, sırası gelmiş tır yeniden kuyruğa düşebilir.
- Bozulabilir yükte günlük karar verin. Meyve, sebze ve gıdada yükleme kararını sınır kapısının o günkü durumuna göre verin.
- Aktarma limanında serbest süreyi pazarlık edin. Kara köprüsü rotasında konteyner Cidde’de beklerse sayaç işler. Detaylar demuraj ve detention rehberimizde.
Sık Sorulan Sorular
Hürmüz Boğazı ne zaman açılacak? Kimse bilmiyor. Haziran’da kısa bir açılma oldu, Temmuz başında gemilere yapılan saldırılarla yeniden kapandı. Planınızı boğaz açılmayacakmış gibi yapın; açılırsa bonus olur.
Körfez’e en hızlı karayolu hangisi? Varış noktasına ve günün sınır durumuna bağlı. Suudi Arabistan ve BAE için Suriye-Ürdün hattı, Irak ve Kuveyt için Habur hattı öne çıkıyor. Yola çıkmadan önce Cilvegözü ve Habur’daki kuyruğu taşıyıcınıza sorun.
Standart nakliyat sigortası savaş hasarını karşılar mı? Hayır. ICC A dahil standart klozlar savaş ve grevi kapsamaz. Ayrı savaş ve grev klozu gerekir; kara ayağındaki savaş riski ise çoğu zaman bu klozlarla da kapsanmaz.
Savaş riski ek ücreti pazarlık edilebilir mi? Genellikle hayır. Tutar sigorta piyasasından gelir. Yönetebileceğiniz şey rotadır: yüksek riskli bölgeden geçmeyen bir güzergâh bu kalemi azaltır veya ortadan kaldırır.
Jebel Ali’ye hâlâ yük gönderebilir miyim? Liman çalışıyor ama Hürmüz üzerinden gemi girişi çok sınırlı. Pratikte yük ya Suudi kara köprüsüyle ya da Hürmüz dışındaki BAE limanları üzerinden ulaşıyor.
Irak üzerinden transit için TIR karnesi yeterli mi? Irak’ın TIR sistemine katılması karneyle transiti mümkün kıldı. Yine de güzergâhtaki her ülkenin güncel belge şartını taşıyıcınıza teyit ettirin.
Sonuç: Körfez’e İhracat Durmadı, Yolu Değişti
Körfez’e ihracat bugün tek bir "doğru rota" ile değil, yüke göre seçilen bir rota ile yapılıyor. Konteyner hacminiz varsa Suudi kara köprüsü, kapıdan kapıya teslimat istiyorsanız kara koridorları öne çıkıyor. Hangisini seçerseniz seçin, sigorta ve Incoterm kararını yeniden verin.
Körfez yükünüz için dört rotayı tek seferde karşılaştırın. Yükünüzü LogiFindex’te bir kez yayınlayın; karayolu ve deniz taşıyıcılarından, sigortacılardan ve gümrük müşavirlerinden aynı dosya üzerinden teklif alın. Erken erişim döneminde ücretsiz, %0 komisyon.
*Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Durum hızla değiştiği için sevkiyat öncesi güncel koşulları taşıyıcınız ve sigortacınızla teyit edin.*
Kaynaklar
- Ekonomi Gazetesi - Körfez’e ihracatın savaş kaynaklı kaybı, TİM verileri (7 Ağustos 2026)
- Straits.live - Hürmüz Boğazı canlı takip, IMF PortWatch verisi (9 Eylül 2026)
- Semafor - Jebel Ali Limanı saha gözlemi (2 Eylül 2026)
- Speed Commerce - Hürmüz ve konteyner hatları durumu (5 Ağustos 2026)
- Freightos - haftalık navlun güncellemesi (8 Eylül 2026)
- Hürriyet Bigpara - Bakan Bolat’ın transit ticaret açıklaması (Temmuz 2026)
- Sabah - Habur-Irak-Kuveyt transit hattı (Temmuz 2026)
- Hatay Haberi - Cilvegözü tır kuyruğu (22 Ağustos 2026)
- DenizHaber - MSC’nin Hürmüz’ü atlayan Körfez hattı (Mayıs 2026)
- DenizHaber - Orta Doğu liman bağlantısallığı (2026)
- İste Mersin - Suriye ve Irak kara rotaları (Eylül 2026)
- Gaziantep Pusula - Körfez tır navlunları (Ağustos 2026)